Vitale Wooncomplexen – OMANIDO

Woningcorporaties merken al geruime tijd dat veel wooncomplexen van senioren na van verloop van tijd hun kracht verliezen. Bewoners worden ouder, hebben meer zorg nodig en ontmoeten elkaar minder vaak. Met het Experiment Vitale Wooncomplexen onderzoekt kennisinstituut Platform 31 samen met bewoners van tien wooncomplexen hoe zij van hun woongebouw een bruisende sociale gemeenschap kunnen maken. ActivAge ontwikkelde hiervoor de methode Studio BRUIS – Samen buurten. We trainden bewoners en corporatiemedewerkers en coachen hen nu op locatie. In deze blog hou ik je graag op de hoogte van de bevindingen rond dit prachtige experiment.

Sociale BRUIS in 55-plus complexen

Er staan in Nederland al gauw enkele duizenden van zulke wooncomplexen. Kenmerken: veertig tot soms meer dan 350 appartementen, sociale woningbouw, niet altijd in de sterkste wijken, officieel 55+ maar meestal 75+. Waar willen we naar toe? In het Experiment hebben we ‘bruisend’ zo omschreven:

  • bewoners kennen elkaar;
  • voelen zich verbonden met elkaar;
  • doen actief mee met activiteiten;
  • organiseren zelf activiteiten;
  • beheren en benutten zelf de algemene ruimten.

Dat is het ideaal. Wat kunnen bewoners hier zelf aan doen? En hoe kan de corporatie hun zelfwerkzaamheid ondersteunen? Om daar achter te komen heb ik de tien deelnemende complexen bezocht en heel veel bewoners gesproken. Ik snapte hun zorgen best. Het is gewoon niet leuk als je merkt dat die ooit druk bezochte activiteiten keihard teruglopen. Als de gemeenschappelijke ruimte steeds vaker leeg staat. Als mensen zich terugtrekken in hun woning en je om je heen steeds meer eenzaamheid voelt. Tijdens werkbezoeken vraag ik: wie kan daar wat aan doen? Ik voel hun aarzeling. Daar hadden we de activiteitenbegeleiding en de bewonerscommissie toch voor? Op zo’n moment is het tijd voor OMANIDO.

OMANIDO

OMANIDO staat voor ‘Oud maar niet dood’. Het is de naam van de rebellenclub van Hendrik Groen, 83 ¼ jaar, bewoner van een seniorencomplex in Amsterdam Noord. Over zijn ervaringen schreef Groen twee verrukkelijke dagboeken. In het eerste, Pogingen om iets van het leven te maken, leren we Groen kennen als ‘technisch bejaard’: stramme benen en veelvuldig doktersbezoek. Maar hij weigert te geloven dat het leven dan alleen nog maar moet bestaan uit achter de geraniums zitten met een bakje koffie en wachten op het einde. OMANIDO neemt het heft in handen. Aan de clubtafel is praten over ziektes en kwalen voortaan taboe. De clubgenoten passeren de verzuurde instellingskok met zelf bereide maaltijden. Ze gruwen van het jaarlijkse – en we gaan nog niet naar huis! – busreisje naar de Keukenhof. Om de beurt organiseert een van de rebellen een exclusief rollatorvriendelijk uitstapje of een etentje in een exotisch restaurant. Het leven krijgt weer glans.

Verborgen wensen

Bij studio BRUIS spreken we niet over OMANIDO maar van BRUIS-kringen. Of voor wie wil: micro-activiteiten. Het idee is hetzelfde. Organiseer niet meer alles centraal maar stimuleer ontmoeting rond eigen wensen en interesses. En faciliteer indien nodig de daaruit voortkomende zelf gekozen en zelf geregisseerde activiteiten: eet- en breiclubjes, een wandelgroepje, samen naar een concert, verhalen vertelgroepjes en natuurlijk klassiekers als de klaverjasclub en de bingo. Dat lijkt simpel, maar vraagt van iedereen een behoorlijke omslag: bewoners, bewonerscommissie, professionals. Een mooi voorbeeld is woon-zorgcomplex Elisabeth in Zutphen. Tachtig appartementen, nu nog domicilie van een grote zorgaanbieder, over enige tijd een woongebouw voor zelfstandig wonende senioren in handen van een woningcorporatie. De heer Lustenhouwer woont er nu voor het derde jaar en volgde de training Studio BRUIS, samen met een medewerker van corporatie Ons Huis. Geïnspireerd door de training vroeg Lustenhouwer medebewoners naar hun wensen, ideeën en vragen over samenleven in het gebouw. Oef! Dat was nog nooit gebeurd. Sommigen moesten even van de schrik bekomen. Anderen vonden deze vraag een verademing. Onder de oppervlakte barstte het van de wensen. Waarom is er geen kerstdiner meer? Kan er niet af en toe een tentoonstelling georganiseerd worden? Graag een winkeltje voor eerste benodigdheden in huis. Het barstte ook van de energie. Ik wil een bridgeclub starten. Kunnen we een high tea doen af en toe? Kunnen we een klusjesgroep starten voor en door bewoners? Kunnen we de tuin gedeeltelijk zelf gaan onderhouden? De laatste vraag kwam van een bewoonster van 87 jaar.

Fijn om het zelf te regelen

Ik schuif aan bij een bijeenkomst van de bewonerscommissie. Onderwerp: hoe gaan we Studio BRUIS in dit wooncomplex op de kaart zetten? Aan tafel zit ook een activiteitenbegeleider en enkele vrijwilligers uit het dorp die zich inzetten voor het welzijn van de bewoners. Die hebben in eerste instantie zo hun bedenkingen. Een klusjesgroep voor en door bewoners? Niet nodig toch? De vrijwilligers doen dit al jaren met liefde en plezier. Een aanvraag is zo ingediend en echt, de vrijwilligers zijn heel flexibel inzetbaar op doordeweekse dagen tussen 09:00 en 16:00 uur. Ontzettend lief, vinden anderen aan tafel. Maar zij zien een andere toekomst voor het wooncomplex. Er is een groeiende groep bewoners – onder hen veel nieuwkomers – die het fijn vindt om zelf dingen te regelen. Om er zelf over te gaan. Onder elkaar, 24/7. Zij zien een woongemeenschap voor zich, geen instituut. Niet alles hoeft aangedragen te worden door professionals en vrijwilligers van buiten.

Eerste lessen

Er is veel verbogen talent in huis. Lustenhouwer noemt het voorbeeld van een alleenstaande Italiaanse man die hier al jaren woont. Hij spreekt vrijwel niemand. ‘De taal hè?’ Lustenhouwer vroeg hem of hij het leuk zou vinden om aan een paar mensen Italiaanse les te geven. Daar had de man nog nooit aan gedacht. Hij fleurt ter plekke helemaal op. Een andere bewoner, eveneens weinig contacten, blijkt erg van klassieke muziek te houden. ‘Een keer per week samen met enkele andere bewoners een uurtje naar Radio 4 luisteren, zou dat iets zijn voor u?’ Weer een blij gezicht. Sterker nog, dat wil de muziekliefhebber best zelf organiseren. Hoe simpel kan het zijn. Lustenhouwer: ‘Mensen vinden het fijn als ze iets kunnen betekenen voor een ander. Daar zit geen leeftijdsgrens aan. Je moet het alleen soms even vragen. We moeten niet zo bang zijn om elkaar iets te vragen.’

Zo leren we werkende weg de eerste lessen in Studio BRUIS. Zet in op ontmoeting. Spreek mensen persoonlijk aan. Zoek de energie, het talent. Geef aan wat allemaal wel kan. Stimuleer dat mensen zelf dingen oppakken en stop met alles centraal willen organiseren. Durf elkaar iets te vragen.

Meer lessen in mijn volgende blog. Heb jij ook ervaring of ideeen? Hoe maak je van een wooncomplex een bruisende gemeenschap?
Wil je reageren? info@activage.nl

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *